[ وحدت ] وحدت جزا واحد بودن جزا در جمله شرطيه وحدت جزا ، مقابل تعدد جزا بوده و به اين معنا است كه جزا در جمله شرطيه واحد مىباشد ، مثل : « اذا خفى الجدران فقصّر ؛ به هنگام سفر اگر ديوارهاى شهر از نظر پنهان شد ، نمازت را شكسته بخوان » . بحث مفهوم شرط معمولا در جايى مطرح مىشود كه جزا و شرط هر دو واحد باشند ، هرچند در صورتى كه شرط متعدد و جزا واحد باشد نيز از مفهوم شرط بحث مىشود . نيز ر . ك : جزاى قابل تكرار ؛ جزاى غير قابل تكرار . سبزوارى ، عبد الاعلى ، تهذيب الاصول ، ج 1 ، ص 110 . محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 1 ، ص 240 . عراقى ، ضياء الدين ، نهاية الافكار ، ج 1 ، ص 490 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص ( 121 - 118 ) . وحدت خارجى متعلق يقين و شك يكى بودن متعلق يقين و شك در خارج ؛ از شرايط جريان استصحاب وحدت خارجى متعلق يقين و شك ، به اين معنا است كه در استصحاب ، متعلق يقين و شك متيقن و مشكوك وجود خارجى واحد داشته باشد . برخى از اصوليون ، وحدت خارجى متيقن و مشكوك را شرط استصحاب دانسته‌اند . در كتاب « نهاية الافكار » آمده است : « . . . و المراد بالوحدة انما هو وحدتهما وجودا خارجيا كى يصدق تعلق الشك بما تعلق به اليقين السابق و . . . لا مجرد وحدتهما بحسب الذات و الحقيقة و لو مع تعددهما فى الخارج وجودا . . . » . « 1 » مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 291 . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 5 ، ص 21 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 436 . وحدت راه دو مسئله ر . ك : قاعده اتحاد طريق وحدت زمان شك و يقين ر . ك : اجتماع يقين و شك وحدت شرط واحد بودن شرط در جمله شرطيه وحدت شرط ، مقابل تعدد شرط بوده و به اين معنا است كه در جمله شرطيه ، شرط واحد مىباشد ، مانند : « ان جاء زيد فاكرمه » كه شرط ، فقط آمدن زيد است . بحث مفهوم شرط معمولا در جايى مطرح مىشود كه در جمله شرطيه شرط واحد باشد ، اما در موارد تعدد شرط نيز ، از مفهوم شرط بحث به ميان آمده است . نيز ر . ك : تعدد شرط . محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 1 ، ص 240 . شيرازى ، محمد ، الاصول ، ج 4 ، ص 106 . وحدت طريق ر . ك : قاعده اتحاد طريق وحدت قضيه متيقنه و مشكوكه ر . ك : وحدت متعلق يقين و شك وحدت متعلق امر و نهى يكى بودن متعلق امر و نهى ؛ از شرايط تحقق اجتماع امر و نهى يكى از شرايط اجتماع امر و نهى ، وحدت متعلق امر و نهى است ، كه به معناى وجود عمل واحدى است كه در يك زمان ، هم عنوان مأمور به ، و هم عنوان منهى عنه برآن منطبق است ، مانند : نماز در مكان غصبى ، كه عمل واحدى است و هم عنوان نماز و هم عنوان غصب برآن منطبق است . نيز ر . ك : واحد . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 183 . محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 2 ، ص ( 260 - 259 ) . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص ( 291 - 290 ) . وحدت متعلق يقين و شك يكى بودن متعلق يقين و شك ؛ از اركان استصحاب وحدت متعلق يقين و شك ، از اركان استصحاب بوده و به اين معنا است كه به همان امرى كه يقين تعلق گرفته ، شك هم تعلق مىگيرد ؛ براى مثال ، روز جمعه ، نسبت به عدالت زيد يقين وجود دارد ، اما روز شنبه در آن شك مىشود و سپس عدالت وى استصحاب مىگردد . نكته : مراد از وحدت متعلق يقين و شك ، وحدت در وجود خارجى است ، نه صرف وحدت در ماهيت كه با تعدد وجود خارجى سازگار است . عراقى ، ضياء الدين ، نهاية الافكار ، ج 3 ، جزء 1 ، ص 9 . روحانى ، محمد ، منتقى الاصول ، ج 5 ، ص ( 213 - 211 ) . ايروانى ، باقر ، الحلقة الثالثة فى اسلوبها الثانى ، ج 4 ، ص ( 120 - 115 ) . سبحانى تبريزى ، جعفر ، المحصول فى علم الاصول ، ج 4 ، ص 92 و 220 . محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 4 ، ص 208 . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 6 ، ص 111 . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 487 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 251 . كوثرانى ، محمود ، الاستصحاب فى الشريعة الاسلامية ، ص 41 . فضلى ، عبد الهادى ، مبادى اصول الفقه ، ص 117 .

--> ( 1 ) . عراقى ، ضياء الدين ، نهاية الافكار ، ج 3 ، جزء 1 ، ص 9 .